Өтіл қалай есептеледі
Еңбек өтілі — жұмыскердің еңбек міндеттерін орындауға жұмсаған күнтізбелік есептегі уақыты, сондай-ақ Еңбек кодексі бойынша өтілге енгізілетін өзге кезеңдер (ҚР ЕК 1-бабы 1-тармағының 29) тармақшасы). Калькулятор жұмыс кезеңдерін қабылданған күннен босатылған күнге дейін қоса алғанда қосады. Кезеңдер қиылысса (қоса атқару, ескі жұмыстан босатылмай жаңасына қабылдану), ортақ күндер бір рет ескеріледі.
Әр үздіксіз кезең күнтізбе бойынша жылдарға, айларға және күндерге аударылады, содан кейін кезеңдер қосылады: 30 күн — ай, 12 ай — жыл болып есептеледі. Бұл қосудың кең таралған тәсілі; жекелеген мақсаттар үшін (зейнетақы, еңбек сіңірген жылдар, жеңілдікті өтіл) өз есептеу қағидалары қолданылады, сондықтан нәтиже анықтамалық.
Қазақстанда өтіл қай жерде маңызды
- Жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы: жұмыс жылы — жұмыстың бірінші күнінен бастап 12 күнтізбелік ай; демалысқа арналған өтілге жұмыс істеген уақыт, ауырған және жүктілігіне және босануына байланысты демалыс уақыты, жұмыс орны мен жалақы сақталған уақыт енгізіледі (ҚР ЕК 91, 92-баптары).
- Ынтымақты жүйеден жасына байланысты зейнетақы: 1998 жылғы 1 қаңтарға дейінгі еңбек өтілі ескеріледі; толық көлемде ол осы күнге ерлерге кемінде 25 жыл, әйелдерге кемінде 20 жыл өтіл болғанда тағайындалады (Әлеуметтік кодекстің 209, 210-баптары).
- Базалық зейнетақы төлемі: мөлшері зейнетақы жүйесіне қатысу өтіліне байланысты — 1998 жылға дейінгі еңбек өтілі және зейнетақы жарналары төленген кезеңдер (Әлеуметтік кодекстің 206-бабы).
- МӘСҚ-тан жұмысынан айырылу және еңбекке қабілеттілігінен айырылу жағдайлары бойынша әлеуметтік төлемдердің мөлшері міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу өтілінің коэффициентіне — әлеуметтік аударымдар түскен айлар санына байланысты (Әлеуметтік кодекстің 1-бабы).
Еңбек қызметін еңбек кітапшасы, тоқтатылғаны туралы белгісі бар еңбек шарты, жұмыс беруші актілерінен үзінділер, БЖЗҚ-ның зейнетақы жарналары және МӘСҚ-тың әлеуметтік аударымдар туралы мәліметтері, мұрағаттық анықтамалар, сот шешімі растайды (ҚР ЕК 35-бабы). Сынақ мерзімі еңбек өтіліне енгізіледі (ҚР ЕК 36-бабы).