Дисконттау формулалары
- Дисконттау коэффициенті: DF = 1 / (1 + r/m)^(n × m), мұнда r — жылдық мөлшерлеме, m — жылдағы есептеулер саны, n — жылмен мерзім. PV = FV × DF, FV = PV / DF.
- Қарапайым аннуитеттің келтірілген құны (төлемдер кезең соңында): PV = PMT × (1 − (1 + i)^−N) / i, мұнда i — кезеңдегі мөлшерлеме, N — төлемдер саны. Кезең басындағы төлемдер үшін нәтиже (1 + i)-ге көбейтіледі.
- Еркін ағын: PV = Σ CFt / (1 + r)^t — әр ағын өз жылы үшін дисконтталады (жыл соңында).
ҚЕХС-та қай жерде қолданылады
- ҚЕХС (IFRS) 16 «Жалдау»: жалға алушы жалдаудың басталу күніне жалдау бойынша міндеттемені әлі төленбеген жалдау төлемдерінің келтірілген құны бойынша бағалайды, олар шартта көзделген пайыздық мөлшерлеме бойынша, ал оны оңай айқындау мүмкін болмаса — жалға алушының қосымша қарыз қаражатын тарту мөлшерлемесі бойынша дисконтталады. Алдын ала төлемдер — кезең басындағы төлемдері бар аннуитет.
- ҚЕХС (IFRS) 9 «Қаржы құралдары»: амортизацияланған құн тиімді пайыздық мөлшерлеме әдісімен айқындалады — болжамды болашақ ақша ағындарын активтің жалпы баланстық құнына немесе міндеттеменің амортизацияланған құнына дейін дәл дисконттайтын мөлшерлеме. Күтілетін кредиттік шығындар да ақшаның уақыттық құнын ескере отырып бағаланады.
- ҚЕХС (IAS) 36 «Активтердің құнсыздануы»: пайдалану құндылығы — активтен немесе ақша қаражатын өндіретін бірліктен күтілетін болашақ ақша ағындарының келтірілген құны; дисконттау мөлшерлемесі — ақшаның уақыттық құнын және активке тән тәуекелдерді көрсететін салық салынғанға дейінгі мөлшерлеме.
Дисконттау мөлшерлемесін, төлемдердің жиілігі мен сәтін есептілікті жасаушы шарт талаптары мен есеп саясатына сүйене отырып таңдайды. Калькулятор тек құнды келтірудің математикасын көрсетеді; мөлшерлеме мен ағындар құрамы туралы пайымдаулар — стандарт мәтіні бойынша.
Мысал: 5 жылдан кейінгі 1 000 000 ₸ жылдық 16% мөлшерлемемен бүгін 1 000 000 × 1/1,16⁵ ≈ 476 113 ₸ тұрады.