Алимент мөлшері
Ата-аналар алимент төлеу туралы келісім жасаспаса, сот кәмелетке толмаған балаларға ай сайын өндіріп алады: бір балаға — табыстың және (немесе) өзге кірістің 1/4 бөлігі, екі балаға — 1/3, үш және одан да көп балаға — 1/2 бөлігі (ҚР «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» кодексінің 139-бабы). Сот тараптардың материалдық және отбасылық жағдайын ескеріп, үлестерді азайтуы немесе көбейтуі мүмкін. Табыс тұрақсыз, заттай болғанда және басқа жағдайларда сот алиментті АЕК негізінде тұрақты ақшалай сомада белгілейді (Кодекстің 141-бабы). Алимент ұсталатын табыс түрлерінің тізбесін Әділет министрлігі бекітеді (Кодекстің 140-бабы).
Қандай сомадан ұсталады
Ұстау мөлшері жұмыскерге алуға тиесілі жалақы сомасынан есептеледі (ҚР «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» Заңының 94-бабы), яғни ЖТС, МЗЖ және МӘМСЖ ұсталғаннан кейін. Сондықтан калькулятор алдымен қолға берілетін жалақыны, содан кейін үлестерді есептейді.
Ұстау шегі және кезектілік
- Бір немесе бірнеше атқару парағы бойынша ай сайын тиесілі жалақының 50%-ынан артық ұстауға болмайды (Еңбек кодексінің 115-бабының 3-тармағы, Атқарушылық іс жүргізу туралы заңның 95-бабының 1-тармағы). Бұл нормаларда алимент үшін жеке жоғары шек жоқ.
- Борышкерде сақталатын сома ең төмен күнкөріс деңгейінен кем болмауға тиіс, алимент және денсаулыққа немесе асыраушының қайтыс болуымен келтірілген зиянды өтеу жағдайларын қоспағанда (Заңның 95-бабының 1-тармағы).
- Сома жетпеген кезде талаптар кезектілік бойынша қанағаттандырылады: бірінші — алимент, денсаулыққа зиян және асыраушының қайтыс болуы, жұмыскерлердің талаптары; екінші — авторлық сыйақылар және құқық бұзушылықтан азаматтардың мүлкіне келтірілген залал; үшінші — кепілмен қамтамасыз етілген борыштар; төртінші — салықтар және бюджетке төлемдер; бесінші — қалғандарының бәрі. Бір кезек ішінде — мөлшерлес (Заңның 110–112-баптары).
Мысал: қолға берілетін жалақы 340 000 ₸, алимент 1/4 — 85 000 ₸ және атқарушылық жазба бойынша кредит 150 000 ₸. Шек — 170 000 ₸: алдымен 85 000 ₸ алимент ұсталады, кредитке 85 000 ₸ қалады. Сот шешімі бойынша ұстауды жұмыс беруші сот орындаушысының қаулысы негізінде жүргізеді; алимент бойынша берешек пен ерекше жағдайларды сот орындаушысынан нақтылаңыз.