Қол қою бонусы дегеніміз не
Қол қою бонусы — келісімшарттық аумақта (жер қойнауы учаскесінде) жер қойнауын пайдалану құқығын сатып алғаны, сондай-ақ оны кеңейткені үшін біржолғы тіркелген төлем (ҚР СК 759-бабы). Бұл тұрақты салық емес: 510.00 декларациясы төлеушіде бонусты төлеу мерзімі басталған тоқсан үшін ғана тапсырылады.
Сома қалай айқындалады
- Конкурс, аукцион, тікелей келіссөздер. Кодекс конкурс талаптары жарияланған немесе хаттамаға қол қойылған күнгі АЕК-пен көрсетілген бастапқы мөлшерді белгілейді (ҚР СК 761-бабы). Мысалы, бекітілген қорлары жоқ аумақта барлауға арналған келісімшарттар үшін: көмірсутектер — 2 800 АЕК, қатты пайдалы қазбалар — 280 АЕК, КТПҚ, жерасты сулары және емдік балшықтар — 40 АЕК. Бекітілген қорлары жоқ көмірсутектерді өндіруге (бірлескен барлау мен өндіруге) арналған келісімшарттар үшін — 3 000 АЕК, ал бекітілген қорлар болған кезде — қорлар құнының пайызы (өнеркәсіптік санаттар бойынша 0,04% және алдын ала бағаланғандар бойынша 0,01%), бірақ 10 000 АЕК-тен кем емес. Техногендік минералдық түзілімдерді қайта өңдеуге арналған келісімшарттар үшін — 300 АЕК-тен кем емес, жер қойнауы кеңістігін пайдалану үшін — 400 АЕК. Конкурстық комиссия бастапқы мөлшерді ұлғайта алады; түпкілікті сома (бастапқыдан төмен емес) комиссияның немесе құзыретті органның шешімімен бекітіледі және келісімшартқа енгізіледі.
- Аукцион қорытындысы бойынша берілмейтін лицензиялар (ҚР СК 762-бабы) — төлеу күнгі АЕК-пен тіркелген мөлшерлемелер: барлауға лицензия — 100 АЕК, өндіруге — 200 АЕК, жер қойнауын геологиялық зерттеуге — 50 АЕК, жер қойнауы кеңістігін пайдалануға — 400 АЕК, шайып алуға — учаске ауданына қарай 9, 12 немесе 15 АЕК (17 000, 33 000, 50 000 ш. м-ге дейін). Аукцион қорытындысы бойынша берілетін ҚПҚ барлауға немесе өндіруге лицензиялар 761-баптың қағидалары бойынша есептеледі.
- Аумақты кеңейту: жаңа алаңда бекітілген қорлар болған кезде — жаңа қорлар үшін сияқты; бекітілген қорлар болмаса — бастапқы бонус кеңейту коэффициентіне (өсетін алаңның бастапқы алаңға қатынасы, үтірден кейін төрт таңба) көбейтіледі; коэффициенттің 0,1-ден асатын бөлігіне 3 арттыру коэффициенті қолданылады.
Қалай тапсыру керек
- Төлеу мерзімі басталатын күнді (жеңімпаз деп жариялау, хаттамаға қол қою, келісімшарттың өзгерісін тіркеу, лицензияны немесе рұқсатты беру) және төлеу мерзімі басталатын тоқсанды анықтау.
- Бонусты белгіленген мерзімде (20 немесе 10 жұмыс күні) орналасқан жері бойынша төлеу.
- Жалпы бөлікті толтыру: ЖСН/БСН, тоқсан, валюта коды, декларация түрі, келісімшарттың (лицензияның) және кен орнының атауы, пайдалы қазбаның коды, келісімшарттың/рұқсаттың немесе лицензияның күні мен нөмірі, жеңімпаз деп жариялау немесе тікелей келіссөздер хаттамасына қол қою күні, кеңейту кезінде — келісімшартқа толықтырудың күні мен нөмірі; төлем түрін белгілеу: «қол қою бонусы» немесе «келісімшарттық аумақты кеңейту кезіндегі қол қою бонусы».
- 510.00.001 жолында ҚР СК 761 және 762-баптары бойынша есептелген төлеуге жататын бонус сомасын көрсету.
- Декларацияны салық төлеушінің кабинеті (МКК веб-қосымшасы), салықтық мобильді қосымша немесе салық органының АЖ-ға (СОНО АЖ) қосылған бухгалтерлік бағдарлама арқылы заңды тұлғаның ЭЦҚ-сымен қол қойып, электрондық түрде тапсыру. Қағаз нұсқасына (екі данада) жол беріледі, бірақ іс жүзінде жер қойнауын пайдаланушылар есептілікті электрондық түрде тапсырады.
- Форматтық-логикалық бақылаудың қорытындысы бойынша «Құжат қабылданды» мәртебесін күту: осыдан кейін ғана есептілік ұсынылған болып есептеледі (ҚР СК 115-бабының 5-тармағы). «Құжат қабылданбады» мәртебесі декларацияның жоқ екенін білдіреді.
Қосымшалар
Қосымшалар жоқ — нысан жалпы ақпараты, төлеуге жататын сомасы және салық төлеушінің жауапкершілігі бөлімі бар бір парақтан тұрады.
Ерекшеліктер
- Нысанды жеке тұлға да (мысалы, шайып алуға лицензия бойынша) тапсыра алады — өрісте ЖСН көрсетіледі.
- Мерзімнің өтуі оқиғадан басталатын келісімшарттар үшін мерзім келесі күннен бастап есептеледі (ҚР СК 64-бабының 1-тармағы); күнтізбелік емес, жұмыс күндері есептеледі.
- Бонусты есептеу үшін қорлардың құны конкурс талаптары жарияланғанға немесе хаттамаға қол қойылғанға дейінгі күнгі биржалық баға белгілеулері бойынша айқындалады; егер баға белгілеулері болмаса, ең төменгі мөлшерлер қолданылады.
- Егер мерзімнің соңғы күні демалыс немесе мереке күніне түссе, мерзім ең жақын жұмыс күніне ауыстырылады (ҚР СК 64-бабының 2-тармағы).
- 2026 жылдан бастап тапсыру мерзімін ұзарту жоқ; қабылданған декларацияны кері қайтарып алуға болмайды (ҚР СК 115-бабының 9-тармағы) — қателер тек қосымша декларациямен немесе хабарлама бойынша декларациямен түзетіледі (ҚР СК 116-бабы). Тексеруге дейін берілген қосымша декларация бойынша қосымша төлем жауапкершілікке тартылмай, бірақ өсімпұлмен енгізіледі.
- Егер декларация мерзімінде тапсырылмаса, салық органының АЖ нөлдік көрсеткіштермен «автоматты» есептілікті өзі қалыптастырады (ҚР СК 115-бабының 6-тармағы); салық салу объектісі болған кезде оған міндетті түрде қосымша декларация беріледі (115-баптың 7-тармағы).
- Тексеріліп жатқан немесе шағым жасалып жатқан кезеңге қосымша декларация беруге болмайды (ҚР СК 116-бабының 3-тармағы).
Әдеттегі қателер
- Төлеу мерзімін жұмыс күндерінің орнына күнтізбелік күндермен есептеу.
- Декларацияны төлеу мерзімі басталған тоқсан үшін емес, келісімшарт жасалған тоқсан үшін тапсыру.
- АЕК-ті басқа күнге қолдану: конкурс үшін — талаптар жарияланған немесе хаттамаға қол қойылған күнге, 762-бап бойынша лицензиялар үшін — төлеу күніне.
Жиі қойылатын сұрақтар
Біз аукционсыз ҚПҚ барлауға лицензия алдық. Қанша төлеу керек?
Төлеу күнгі АЕК бойынша 100 АЕК, лицензия берілген күннен бастап 10 жұмыс күнінен кешіктірмей (ҚР СК 762-бабы, 764-бабының 2-тармағы), және 510.00-ді төлеу тоқсаны үшін одан кейінгі екінші айдың 15-іне дейін тапсыру.
Егер тоқсанда жаңа келісімшарттар мен кеңейтулер болмаса, декларация керек пе?
Жоқ. Бонусты төлеу мерзімі басталған тоқсан ғана салықтық кезең болып есептеледі.
Коммерциялық табудан кейін барлаудан өндіруге көшкен кезде бонус төлене ме?
Жоқ, егер өндіруге келісімшарт сол аумақта коммерциялық табудан кейін айрықша құқық бойынша жасалса және бонус барлауға келісімшарт жасасқан кезде төленген болса (ҚР СК 760-бабы).