Тапсыру тәсілдері
Салық есептілігі қағаз жеткізгіште немесе электрондық құжат нысанында беріледі (СК 115-бабының 3-тармағы). Электрондық есептілік салық органының веб-қосымшасы, салықтық мобильді қосымша немесе салық органының жүйесіне қосылған сыртқы ақпараттық жүйелер арқылы жіберіледі.
- Салық төлеушінің кабинеті. 2026 жылғы негізгі тәсіл — салықтық әкімшілендірудің интеграцияланған жүйесіндегі (ИСНА) салық төлеушінің жаңа кабинеті. МКК 2026 жылға арналған нысандарды оған кезең-кезеңімен көшіреді. Кабинетте салық төлеуші қандай нысандарды тапсыруға міндетті екенін өзі белгілейді. Қызмет түрлері өзгерген кезде де тізімді тапсыру мерзімі өткенге дейін түзету қажет (СК 115-бабының 2-тармағы, Қағидалардың 21–22-тармақтары).
- ИС СОНО және ескі кабинет. МКК хабарлауынша, 2026 жылға арналған нысандардың жаңа нұсқалары ИС СОНО-да және ескі кабинетте қабылданбайды. ИС СОНО-ны және API арқылы есептілік қабылдау сервисін толық ажырату 2026 жылғы 1 мамырға жоспарланған. Бухгалтерлік бағдарламалар ИСНА-да есептілік қабылдауға қосылуы тиіс.
- Мобильді қосымша және eGov. Салықтық мобильді қосымша кодексте электрондық тапсыру тәсілі ретінде тікелей аталған. Мобильді сервистер мен электрондық үкімет порталы арқылы қандай нысандар қабылданатыны нысанға байланысты, сондықтан мұны жеке тексеру қажет.
- Қағаз нысан. Есепті салық органына жеке өзі, «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы немесе хабарламасы бар тапсырыс хатпен тапсыруға болады (Қағидалардың 26-тармағы). Қағаз декларация екі данада жасалады. Мемлекеттік корпорация арқылы және пошта арқылы ҚҚС бойынша декларацияны тапсыруға болмайды (Қағидалардың 27-тармағы).
Тапсыру күні болып: жеке өзі берген кезде — салық органында немесе Мемлекеттік корпорацияда тіркелген күн; пошта арқылы жіберген кезде — поштаның қабылдағаны туралы белгі қойылған күн; электрондық түрде берген кезде — электрондық хабарламада көрсетілген, жүйенің орталық торабы қабылдаған күн есептеледі (Қағидалардың 30-тармағы). Есепке ЭЦҚ-мен немесе бір реттік парольмен қол қоюға болады (Қағидалардың 31-тармағы).
Форматтық-логикалық бақылау
Әрбір есеп толтырудың толықтығы мен дұрыстығына автоматты тексеруден өтеді (СК 115-бабының 5-тармағы). Есепке «Құжат қабылданды» мәртебесі берілгенде ғана ол тапсырылды деп есептеледі. Егер қағаз есеп жүйеге енгізілгеннен кейін «Құжат қабылданбады» мәртебесін алса, ол тапсырылмаған болып есептеледі. Егер нысан уәкілетті орган бекіткен нысан болмаса, сәйкестендіру деректері, есептің күні немесе түрі көрсетілмесе немесе қатемен көрсетілсе, қолтаңба немесе міндетті мөр болмаса, салық органы есепті қабылдамайды (СК 115-бабының 8-тармағы).
Нөлдік көрсеткіштері бар автоматты есептілік
Бұл — 2026 жылғы жаңалық. Егер бастапқы немесе кезекті есеп мерзімінде тапсырылмаса, салық органының жүйесі нөлдік көрсеткіштері бар дәл сондай есепті өзі қалыптастырады (СК 115-бабының 6-тармағы). Осыдан кейін жүйе сол салық бойынша сол кезеңге арналған әдеттегі есепті енді қабылдамайды. Ерекшеліктер — қосымша есеп және мерзім шегінде берілген қағаз есеп. Егер салық төлеушіде салық салу объектілері болса, ол автоматты есепке қосымша есеп тапсыруға міндетті (СК 115-бабының 7-тармағы). Тетік кабинетте тапсырылатындар тізімінде белгіленген нысандар үшін ғана жұмыс істейді және дара кәсіпкер болып табылмайтын жеке тұлғаларға қолданылмайды.
Мерзімді ауыстыру және ұзарту
- Электрондық есепті мерзімнің соңғы күні сағат 24:00-ге дейін, қағаз есепті — салық органының немесе Мемлекеттік корпорацияның жұмыс уақыты аяқталғанға дейін тапсыруға болады (СК 64-бабының 2-тармағы).
- Егер мерзімнің соңғы күні жұмыс күні болып табылмайтын күнге түссе, мерзім одан кейінгі ең жақын жұмыс күні аяқталады (СК 64-бабының 2-тармағы).
- Тапсыру мерзімін ұзартуға болмайды. Жаңа кодекстің мәтінінде есептілікті ұсыну мерзімін ұзарту туралы нормалар жоқ. Алматы қаласы бойынша МКД нысандарды беруді кейінге қалдыру енді көзделмегенін түсіндіреді.
Есептілікті тапсыруды тоқтата тұру
Қызметті уақытша жүргізбейтін салық төлеуші есептілікті тапсыруды тоқтата тұруға және оны мерзімінен бұрын қайта бастауға құқылы (СК 117-бабы). Тәртібі мынадай:
- Орналасқан жері бойынша салық органына тоқтата тұру туралы салықтық өтініш беру. Өтініш нысаны — № 695 бұйрыққа 1-қосымша.
- Салықтық кезеңнің басынан бастап өтініште көрсетілген тоқтата тұру күніне дейінгі есептілікті тапсыру (Қағидалардың 63-тармағы).
- ҚҚС төлеуші бір мезгілде ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығару туралы өтініш береді (Қағидалардың 64-тармағы).
- Салық органы бір жұмыс күні ішінде шешім қабылдайды (Қағидалардың 67-тармағы). Тоқтата тұру туралы мәліметтер МКК сайтында жарияланады, және бұл жариялау көрсетілген кезеңдегі есептерді тапсырудан босатады.
Егер өтініш берілген күні салық берешегі немесе әлеуметтік төлемдер бойынша берешек болса, салық төлеуші әрекетсіз салық төлеушілердің тізіліміне енгізілсе немесе оның салық органының орындалмаған хабарламалары болса, тоқтата тұрудан бас тартылады. Тоқтата тұрудың жалпы мерзімі талап қою мерзімінен аспауы тиіс. Тоқтата тұру уақытында ҚҚС төлеушіге электрондық шот-фактураларды жазып беру бұғатталады. Салық салу объектілері болған кезде есептілікті тапсыруды тоқтата тұруға болмайды. Егер қызмет қайта басталса, есептілікті міндетті түрде қайта бастау қажет. Егер салық органы қызметтің жүргізіліп жатқанын анықтаса, оны өзі де қайта басталды деп таниды.
Төтенше жағдай енгізілген немесе төтенше жағдай туындаған уақытта есептілікті тапсыру жергілікті атқарушы орган беретін салық төлеушілер тізімі бойынша жеке тәртіппен тоқтатыла тұрады (Қағидалардың 17-тармағы).
Салық есептілігінің түрлері
| Түрі | Қашан тапсырылады |
|---|---|
| Бастапқы | Салық төлеуші есепке қойылған немесе оның салық бойынша міндеттемесі не әлеуметтік міндеттемесі алғаш рет туындаған кезең үшін |
| Кезекті | Бастапқыдан кейінгі барлық кезеңдер үшін |
| Қосымша | Бұрын тапсырылған есепті түзету немесе толықтыру үшін |
| Хабарлама бойынша | Салық органы хабарлама нысанында шешім жіберген кезең үшін. Бастапқы немесе қосымша болуы мүмкін |
| Тарату | Тарату, қайта ұйымдастыру, қызметті тоқтату кезінде, сондай-ақ ҚҚС бойынша есептен шығарған кезде |
Түрлері СК 114-бабының 3-тармағында санамаланған. Егер салық салу объектісі болмаса, есептілік тапсырылмайды. Ерекшелік — табыс болып табылмайтын төлемдер немесе салық салынбайтын табыстар көрсетілетін нысандар. Деректері жоқ қосымшалар да тапсырылмайды (СК 114-бабының 4-тармағы).
Қателерді түзету: қосымша есептілік
- Тапсырылған есепті сол кезең үшін қосымша есеппен немесе хабарлама бойынша есеппен ғана өзгертуге болады (СК 116-бабы). Сомалары бар жолдарда дұрыс сома мен бұрынғы есептегі сома арасындағы айырма, өзге өрістерде — жаңа мән көрсетіледі.
- Егер салықты қосымша төлеу қосымша есеп арқылы жүргізілсе, кемітіп көрсету үшін ӘҚБтК бойынша жауаптылық қолданылмайды (СК 116-бабының 1-тармағы).
- Салық органының кодындағы немесе салықтық кезеңдегі қате былайша түзетіледі: қате деректер бойынша «минуспен» қосымша есеп тапсырылады, содан кейін дұрыс деректемелері бар жаңа есеп тапсырылады (Қағидалардың 45–46-тармақтары).
- Салықтық тексеру жүргізілетін кезең үшін оны жүргізу уақытында қосымша есеп беруге болмайды. Шағым жасалып жатқан кезең үшін шағым жасау уақытында да беруге болмайды (СК 116-бабының 3-тармағы). Таратылған контрагентпен жасалған мәмілелер бойынша КТС-ты немесе ҚҚС-ты азайтатын қосымша есеп беруге болмайды (СК 114-бабының 5-тармағы).
Есептілікті кері қайтарып алу
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап салық есептілігі кері қайтарып алынбайды (СК 115-бабының 9-тармағы, Қағидалардың 57-тармағы). Ерекшелік — тауарлардың әкелінгені және жанама салықтардың төленгені туралы өтініш (328.00 нысаны): оны кері қайтарып алуды СК 532-бабы реттейді. Қалған нысандардағы қателер тек қосымша есептілікпен түзетіледі.
Тарату есептілігі
- Тұлға төлеуші немесе салық агенті болып табылатын барлық салықтар мен төлемдер бойынша салықтық кезеңнің басынан бастап тарату күніне дейін жасалады (СК 74-бабының 2-тармағы).
- Заңды тұлға оны аралық тарату балансы бекітілгеннен кейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей тапсырады (Қағидалардың 11-тармағы). Қосылу және қосып алу кезінде — беру актісі бекітілгеннен кейін үш жұмыс күні ішінде (Қағидалардың 15-тармағы). Дара кәсіпкер — қызметті тоқтату туралы шешімнен кейін 30 күнтізбелік күннен кешіктірмей (Қағидалардың 13-тармағы).
- Егер өткен кезеңге арналған кезекті есептің мерзімі тарату есебінен кейін басталса, кезекті есеп тарату есебінен кешіктірілмей тапсырылады.
- Тарату есептілігі бойынша салықтар ол тапсырылғаннан кейін 10 күнтізбелік күннен кешіктірілмей төленеді (СК 74-бабының 3-тармағы).
Сақтау және талап қою мерзімі
Есептілік талап қою мерзімі ішінде сақталады (СК 112-бабының 3-тармағы). Қағидаларға сәйкес бұл мерзім ірі бизнес, жер қойнауын пайдаланушылар, бақыланатын шетелдік компаниялар туралы қағидаларға жататын тұлғалар үшін және есепке жатқызу әдісімен төленген импортқа ҚҚС бөлігінде 5 жылды, ал қалғандары үшін 3 жылды құрайды (Қағидалардың 7-тармағы).
Жиі қойылатын сұрақтар
2026 жылы қате тапсырылған декларацияны кері қайтарып алуға бола ма?
Жоқ. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап есептілікті кері қайтарып алу жойылды: ерекшелік тек 328.00 нысаны бойынша тауарлардың әкелінгені туралы өтінішке жасалған. Қателер қосымша есептілікпен түзетіледі.
Тапсыру мерзімі жексенбіге түсті. Дүйсенбіде тапсырсам, мерзімді өткізу бола ма?
Жоқ. СК 64-бабының 2-тармағы бойынша мерзім одан кейінгі ең жақын жұмыс күніне ауыстырылады.
Бұрынғыдай декларацияны тапсыру мерзімін ұзартуға бола ма?
Жоқ. Жаңа кодексте есептілікті ұсыну мерзімін ұзарту көзделмеген.
Есепті уақтылы тапсырмасам, шот бұғаттала ма?
Жаңа СК 86-бабы бойынша есептілікті ұсынбау шығыс операцияларын тоқтата тұруға негіз болып табылмайды. Оның орнына жүйе нөлдік көрсеткіштері бар есепті қалыптастырады. Егер табыс болса, оған қосымша есеп тапсыру қажет.
Салық төлеушінің кабинетінде нысанды белгілемесе не болады?
Автоматты нөлдік есептілік кабинетте тапсырылатын ретінде белгіленген нысандар бойынша ғана қалыптастырылады. Егер нысан белгіленбесе, тетік іске қосылмайды. Тізімді өзекті күйде ұстау қажет.