Нысан кімге және не үшін қажет
Жаңа Салық кодексі жалпы тәртіппен көмірсутектер бойынша роялтиді де, өндіру бонусын да, ӨБК бойынша қосымша төлемді де көздемейді. Бұл төлемдер салық режимі келісімшарт талаптарымен «қатырылған» тұлғаларда ғана сақталады: 2009 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған және міндетті салықтық сараптамадан өткен өнімді бөлу туралы келісімдер, сондай-ақ ҚР Президенті бекіткен келісімшарттар (ҚР СК 755-бабының 1-тармағы). Олар үшін тұрақтылық келісімшартта тікелей жазылған салықтар бойынша ғана қолданылады, келісімшарт тараптары мен операторларға ғана таралады және келісімшарттың қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін сақталады. Егер келісімшарт режиміндегі қандай да бір салық заңда жойылса, жер қойнауын пайдаланушы оны келісімшартта көрсетілген тәртіппен және мөлшерде төлеуді жалғастырады. 500.00 нысаны дәл осы төлемдер үшін бар. Төлем көзінен салынатын салықтарды мұндай жер қойнауын пайдаланушылар ӨБК талаптарына қарамастан қолданыстағы кодекс бойынша есептейді.
Қалай тапсыру керек
- Келісімшарт бойынша деректерді дайындау: тоқсандағы шикізат түрлері бөлінісінде (мұнай, газ конденсаты, табиғи газ, жерасты сулары, басқа пайдалы қазбалар) өндіру және өткізу көлемдері, бағалар, шегерілуге жататын шығындар және өтелетін шығындар — қатаң түрде ӨБК-де бекітілген әдістеме бойынша.
- Қажетті қосымшаларды (500.01–500.07) толтыру — деректер бар қосымшаларды ғана: бос қосымшалар тапсырылмайды.
- Қосымшалардың қорытындыларын декларация жолдарына көшіру: роялти — 500.01.038-ден 500.00.001-ге; өндіру бонусы — 500.02.006-дан 500.00.002-ге; ҚР үлесі — 500.03.033-тен 500.00.003-ке; қосымша төлем — 500.07.014-тен 500.00.004-ке.
- Жалпы бөлікте БСН-ді (сенімгерлік басқару кезінде — басқарушының БСН-ін), тоқсанды, валюта кодын, келісімшарт пен кен орнының атауын, түсіндірмеге берілген анықтамалық бойынша пайдалы қазбаның кодын, келісімшарттың күні мен тіркеу нөмірін, өлшем бірлігін, декларация түрін (алғашқы, кезекті, қосымша, хабарлама бойынша, тарату) көрсету.
- Декларацияны салық төлеушінің кабинеті (МКК веб-қосымшасы), салықтық мобильді қосымша немесе салық органының АЖ-ға (СОНО АЖ) қосылған бухгалтерлік бағдарлама арқылы заңды тұлғаның ЭЦҚ-сымен қол қойып, электрондық түрде тапсыру. Қағаз нұсқасына (екі данада) жол беріледі, бірақ іс жүзінде жер қойнауын пайдаланушылар есептілікті электрондық түрде тапсырады.
- Форматтық-логикалық бақылаудың қорытындысы бойынша «Құжат қабылданды» мәртебесін күту: осыдан кейін ғана есептілік ұсынылған болып есептеледі (ҚР СК 115-бабының 5-тармағы). «Құжат қабылданбады» мәртебесі декларацияның жоқ екенін білдіреді.
- Сомаларды келісімшарттың салық режимінде белгіленген мерзімде төлеу (немесе өнімді заттай нысанда беру); заттай нысан кезінде қосымша 531.00 нысаны тапсырылады.
Қосымшалар
- 500.01 — роялтиді есептеу: шикі мұнайды, газ конденсатын, табиғи газды, жерасты суларын өндірудің жылдық және тоқсандық көлемі, келісімшарт бойынша бағалар мен мөлшерлемелер.
- 500.02 — өндіру бонусы: «төлеуге» бөлімі коммерциялық табудан және өндірудің жылдық жоспары бекітілгеннен кейін толтырылады (өндірудің жинақталған көлемі, бонус сомасы, жыл басынан бергі жинақталған сома); жеке бөлім — коммерциялық табуға дейінгі өндіру бонусы.
- 500.03 — өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі: 2004 жылғы 1 қаңтарға дейін және осы күннен кейін жасалған келісімшарттар үшін жеке бөлімдер (база — келісімшарт талаптарына қарай өндірілген немесе өткізілген өнім; нақты төленген роялти ескеріледі).
- 500.04 — кезеңдегі өнімді өткізуден түскен кірістер (егер келісімшартта кассалық әдіс көзделсе, тек төленген айналымдар көрсетіледі).
- 500.05 — егер келісімшарт бойынша базаны азайтатын болса, өткізуге байланысты шығындар.
- 500.06 — өтемдік өнім есебінен өтелетін шығындар.
- 500.07 — ӨБК бойынша жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемі: мұнай бойынша бөлек (сапа паспорттарындағы баррельдеу коэффициенттері бойынша баррельдерді тоннаға аудару), газ және басқа пайдалы қазбалар бойынша, мөлшерлеме — ӨБК бойынша анықтама үшін.
Ерекшеліктер
- Мөлшерлемелер, базалар мен әдістемелер жаңа кодекстен емес, келісімшарттан және ол жасалған күнгі заңнамадан алынады; нысан тек есептің бірыңғай форматын береді.
- ӨБК бойынша қосымша төлем КТС бойынша салық салынатын табысты азайтпайды (ҚР СК 318-бабының 1) тармақшасы).
- Егер келісімшартта және Үкімет шешімінде роялтиді немесе ҚР үлесін заттай нысанда төлеу көзделсе, өнім мемлекет атынан алушыға беріледі (ҚР СК 818-бабы); ҚР үлесі бойынша артық берілген көлемді салық органы дербес шот деректері бойынша есепке жатқызады (ҚР СК 124-бабы).
- Консорциум арқылы жұмыс істеген кезде қатысушының салықтық міндеттемесін оператор орындай алады — не қатысушының үлесі бойынша (нысанда қатысушының деректемелері, ал оператор — уәкілетті өкіл ретінде көрсетіледі), не егер бұл ӨБК-де көзделсе, жиынтық түрде (ҚР СК 755-бабының 3-тармағы).
- Декларация валютасы — келісімшарт талаптары бойынша; валюта коды ЕАЭО сыныптауышы бойынша көрсетіледі.
- Егер мерзімнің соңғы күні демалыс немесе мереке күніне түссе, мерзім ең жақын жұмыс күніне ауыстырылады (ҚР СК 64-бабының 2-тармағы).
- 2026 жылдан бастап тапсыру мерзімін ұзарту жоқ; қабылданған декларацияны кері қайтарып алуға болмайды (ҚР СК 115-бабының 9-тармағы) — қателер тек қосымша декларациямен немесе хабарлама бойынша декларациямен түзетіледі (ҚР СК 116-бабы). Тексеруге дейін берілген қосымша декларация бойынша қосымша төлем жауапкершілікке тартылмай, бірақ өсімпұлмен енгізіледі.
- Егер декларация мерзімінде тапсырылмаса, салық органының АЖ нөлдік көрсеткіштермен «автоматты» есептілікті өзі қалыптастырады (ҚР СК 115-бабының 6-тармағы); салық салу объектісі болған кезде оған міндетті түрде қосымша декларация беріледі (115-баптың 7-тармағы).
- Тексеріліп жатқан немесе шағым жасалып жатқан кезеңге қосымша декларация беруге болмайды (ҚР СК 116-бабының 3-тармағы).
Әдеттегі қателер
- Келісімшарт мөлшерлемелерінің орнына жаңа кодекстің мөлшерлемелері бойынша есептеу.
- Қосымшалар мен декларацияның қорытынды жолдарының сәйкес келмеуі.
- Қосымша декларация берудің орнына декларацияны «кері қайтарып алуға» тырысу.
Жиі қойылатын сұрақтар
Біз 2009 жылдан кейін жасалған мұнай өндіруге арналған әдеттегі келісімшарт бойынша жұмыс істейміз. 500.00 тапсыру керек пе?
Жоқ. Нысан тек ҚР СК 755-бабының 1-тармағы бойынша тұрақты режимі бар жер қойнауын пайдаланушыларға (01.01.2009 дейінгі ӨБК және ҚР Президенті бекіткен келісімшарттар) арналған. Қалғандары өндіру бойынша 590.00 нысанын тапсырады.
500.00 бойынша роялти мен 590.00 нысаны бойынша роялти — бір нәрсе ме?
Жоқ. 500.00-де ӨБК талаптары бойынша роялти (негізінен көмірсутектер бойынша) көрсетіледі. 590.00-де қатты пайдалы қазбаларға жаңа роялти (ҚР СК 90-тарауы) үшін бөлім көзделген, ол тек 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданыла бастайды.
Қандай қосымшаларды тапсыру керек?
Деректер бар қосымшаларды ғана: мысалы, егер келісімшарт бойынша өндіру бонусы төленбесе, 500.02 қосымшасы толтырылмайды. Қорытынды жолдары толтырылған кезде қажетті қосымшаларсыз декларация толық болмайды.
Қабылданған декларациядағы қатені түзетуге бола ма?
Тек сол тоқсан үшін қосымша декларациямен (ҚР СК 116-бабы): жолдарда дұрыс сома мен бұрын мәлімделген сома арасындағы айырма көрсетіледі. Жаңа кодексте декларацияны кері қайтарып алуға жол берілмейді.