Салық күнтізбесі · Есептер

531.00 нысаны — Салықтық міндеттеменің заттай нысанда орындалуы туралы декларация (есеп-қисап)

Жер қойнауын пайдаланушының салықтарын ақшалай төлеудің орнына мемлекетке қанша пайдалы қазба берілгені және берілген өнім қалай өткізілгені туралы есеп. Жер қойнауын пайдаланушы да, мемлекет атынан алушы да тапсырады.

Кім тапсырады

1) ПҚӨС-ты, мұнай мен конденсат бойынша экспортқа рента салығын, роялтиді немесе өнімді бөлу бойынша ҚР үлесін ақшалай төлеу заттай нысанмен ауыстырылған жер қойнауын пайдаланушы (Үкімет шешімімен және қосымша келісіммен не ӨБК/ҚР Президенті бекіткен келісімшарт талаптарымен). 2) Үкімет шешімімен айқындалған мемлекет атынан алушы — өнімді қабылдау, өткізу және ақшаны бюджетке аудару бойынша. Ақшалай нысан заттай нысанмен ауыстырылмаса, нысан тапсырылмайды.

Салық кезеңі

Жер қойнауын пайдаланушы үшін — күнтізбелік тоқсан. Мемлекет атынан алушы үшін: ағымдағы төлемдердің есеп-қисабы — тоқсан, декларация — күнтізбелік жыл (ҚР СК 818-бабының 3-тармағы).

Тапсыру мерзімі

Жер қойнауын пайдаланушы — тоқсаннан кейінгі екінші айдың 15-інен кешіктірмей. Мемлекет атынан алушы: ағымдағы төлемдердің есеп-қисабы — тоқсаннан кейінгі екінші айдың 15-інен кешіктірмей; жылдық декларация — есепті жылдан кейінгі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей (ҚР СК 818-бабының 5–6-тармақтары).

Төлеу мерзімі

Жер қойнауын пайдаланушы өнімді келісімшартта белгіленген мерзімде береді (ПҚӨС және рента салығы бойынша — осы салықтарды ақшалай төлеу мерзімінде, ҚР СК 819-бабының 5-тармағы). Мемлекет атынан алушы ағымдағы төлемдерді тоқсаннан кейінгі екінші айдың 25-інен кешіктірмей, ал жыл үшін түпкілікті есеп айырысуды жылдық декларацияны тапсыру мерзімінен кейін 10 күнтізбелік күннен кешіктірмей, келісімшарт валютасында аударады (ҚР СК 818-бабының 7–8-тармақтары).

Нормалар

ҚР СК 818-бабы (заттай нысандағы роялти және ҚР үлесі: шарттар, мерзімдер, ағымдағы төлемдердің есеп-қисабы, алушының жылдық декларациясы, мерзімінде орындалмаған міндеттеме); ҚР СК 819-бабы (заттай нысандағы ПҚӨС және экспортқа рента салығы); ҚР СК 748-бабының 2-тармағы, 772-бабының 2-тармағы (ақшалай нысанды ауыстыру); ҚР СК 124-бабы (ҚР үлесі бойынша артық берілген көлемді есепке жатқызу); ҚР СК 114–116-баптары; ҚР Қаржы министрінің 12.11.2025 № 695 бұйрығы, 16-қосымша (531.00 нысаны және 531.01–531.03 қосымшалары)

Салық күнтізбесіндегі мерзімдер

  • 16фев

    Нысан 531.00

    Салықтық міндеттемені заттай нысанда орындау туралы декларация (есеп-қисап) 2025 жылғы IV тоқсан үшін

  • 31мар

    Нысан 531.00

    Салықтық міндеттемені заттай нысанда орындау туралы декларация (мемлекет атынан алушы) 2025 жыл үшін

  • 15май

    Нысан 531.00

    Салықтық міндеттемені заттай нысанда орындау туралы декларация (есеп-қисап) 2026 жылғы I тоқсан үшін

  • 17авг

    Нысан 531.00

    Салықтық міндеттемені заттай нысанда орындау туралы декларация (есеп-қисап) 2026 жылғы II тоқсан үшін

  • 16ноя

    Нысан 531.00

    Салықтық міндеттемені заттай нысанда орындау туралы декларация (есеп-қисап) 2026 жылғы III тоқсан үшін

2026 жылға арналған күнтізбе →

  • 15фев

    Нысан 531.00 жақын

    Салықтық міндеттемені заттай нысанда орындау туралы декларация (есеп-қисап) 2026 жылғы IV тоқсан үшін

  • 31мар

    Нысан 531.00

    Салықтық міндеттемені заттай нысанда орындау туралы декларация (мемлекет атынан алушы) 2026 жыл үшін

  • 17май

    Нысан 531.00

    Салықтық міндеттемені заттай нысанда орындау туралы декларация (есеп-қисап) 2027 жылғы I тоқсан үшін

  • 16авг

    Нысан 531.00

    Салықтық міндеттемені заттай нысанда орындау туралы декларация (есеп-қисап) 2027 жылғы II тоқсан үшін

  • 15ноя

    Нысан 531.00

    Салықтық міндеттемені заттай нысанда орындау туралы декларация (есеп-қисап) 2027 жылғы III тоқсан үшін

2027 жылға арналған күнтізбе →

Салық өніммен қашан төленеді

Әдетте жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары ақшамен төленеді. Бірақ шикі мұнай мен газ конденсаты бойынша ПҚӨС пен экспортқа рента салығы Үкімет шешімі бойынша уәкілетті органмен қосымша келісім бойынша уақытша, толық немесе ішінара заттай нысанда төленуі мүмкін (ҚР СК 748-бабының 2-тармағы, 772-бабының 2-тармағы, 819-бабы). Роялти және өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі, егер бұл ӨБК-де немесе тұрақты режимі бар келісімшартта көзделсе және Үкімет мемлекет атынан алушыны айқындаса, өніммен төленеді (818-бап). Берілетін көлем, оның ақшалай бағасы және өткізу тәртібі Үкімет бекіткен тәртіппен айқындалады. ПҚӨС пен рента салығын заттай төлеу көлемі ақшамен есептелген сомаға балама болуға тиіс.

Қалай тапсыру керек (жер қойнауын пайдаланушы)

  1. Тоқсан қорытындысы бойынша деректерді жинау: өндіру көлемі, заттай нысандағы салықтың пайызы, заң мен келісімшарт бойынша берілетін көлем, нақты берілген көлем, келісімшарттағы (немесе Үкімет белгілеген тәртіп бойынша) шартты баға, әр төлем бойынша бюджеттік сыныптама коды.
  2. 531.01 қосымшасын (міндеттеме есебіне беру) және декларацияны толтыру: жалпы бөлікте «А — жер қойнауын пайдаланушы» санатын, «декларация» есептілік түрін белгілеу, мемлекет атынан алушының БСН-ін, келісімшарттың күні мен нөмірін, валюта кодын көрсету (егер келісімшартта шетел валютасында есеп айырысу көзделсе — осы валютада толтыру).
  3. Декларацияны салық төлеушінің кабинеті (МКК веб-қосымшасы), салықтық мобильді қосымша немесе салық органының АЖ-ға (СОНО АЖ) қосылған бухгалтерлік бағдарлама арқылы заңды тұлғаның ЭЦҚ-сымен қол қойып, электрондық түрде тапсыру. Қағаз нұсқасына (екі данада) жол беріледі, бірақ іс жүзінде жер қойнауын пайдаланушылар есептілікті электрондық түрде тапсырады.
  4. Форматтық-логикалық бақылаудың қорытындысы бойынша «Құжат қабылданды» мәртебесін күту: осыдан кейін ғана есептілік ұсынылған болып есептеледі (ҚР СК 115-бабының 5-тармағы). «Құжат қабылданбады» мәртебесі декларацияның жоқ екенін білдіреді.

Қалай тапсыру керек (мемлекет атынан алушы)

  1. Тоқсан сайын — 531.02 (қабылдау, өткізу, ақшаны аудару) және 531.03 (өткізілмеген қалдықтар) қосымшаларымен ағымдағы төлемдердің есеп-қисабы («есеп-қисап» есептілік түрі) екінші айдың 15-іне дейін; ағымдағы төлемдерді аудару — екінші айдың 25-іне дейін, өткізуден түскен түсімнен өтелетін шығыстарды шегергендегі мөлшерде.
  2. Өткен кезеңдерде алынған және I тоқсанда өткізілген өнім бойынша ағымдағы төлемдер алдыңғы жылғы IV тоқсан үшін қосымша есеп-қисапта көрсетіледі.
  3. Жыл қорытындысы бойынша — декларация (жылдағы қорытынды деректер) 31 наурызға дейін және осы мерзімнен кейін 10 күнтізбелік күннен кешіктірмей түпкілікті төлем.
  4. Жылдық декларацияны тапсыру мерзімінен кейін осы жыл үшін ағымдағы төлемдердің есеп-қисаптарын беруге немесе түзетуге болмайды (ҚР СК 818-бабы 6-тармағының 1) тармақшасы).

Қосымшалар

  • 531.01 — жер қойнауын пайдаланушы толтырады: пайдалы қазбаның коды мен атауы, өлшем бірлігі, өндіру көлемі, заттай нысандағы салық мөлшері (%), берілетін көлем, шартты баға, берілетін және берілгеннің есептік құны, нақты берілген көлем, БСК.
  • 531.02 — алушы толтырады: қабылданған, өткізілген көлемдер және бюджетке аударылған ақша.
  • 531.03 — алушы толтырады: кезеңнің басындағы және соңындағы өткізілмеген өнімнің қалдықтары (басындағы қалдық алдыңғы есеп-қисаптан немесе декларациядан алынады).

Ерекшеліктер

  • 531.01-дегі шартты баға дербес шотта орындалған және мерзімі өткен міндеттемені көрсету және қамтамасыз ету тәсілдерін қолдану үшін пайдаланылады.
  • Мемлекет атынан алушы заттай төлеуге байланысты қызмет бойынша КТС және ҚҚС бойынша декларацияларды тапсырмайды (ҚР СК 818-бабының 6-тармағы).
  • Өнім нақты жөнелтілген күннен бастап ПҚӨС пен рента салығын бюджетке толық және уақтылы аударуға мемлекет атынан алушы жауапты болады (819-баптың 7-тармағы).
  • ҚР үлесі бойынша артық берілген көлем өтінішсіз мерзімі өткен міндеттеменің есебіне жатқызылады (ҚР СК 124-бабы).
  • 531.00 нысаны негізгі декларацияны алмастырмайды: ПҚӨС пен рента салығы 590.00-де, ӨБК бойынша роялти мен ҚР үлесі — 500.00-де есептеледі.
  • Егер мерзімнің соңғы күні демалыс немесе мереке күніне түссе, мерзім ең жақын жұмыс күніне ауыстырылады (ҚР СК 64-бабының 2-тармағы).
  • 2026 жылдан бастап тапсыру мерзімін ұзарту жоқ; қабылданған декларацияны кері қайтарып алуға болмайды (ҚР СК 115-бабының 9-тармағы) — қателер тек қосымша декларациямен немесе хабарлама бойынша декларациямен түзетіледі (ҚР СК 116-бабы). Тексеруге дейін берілген қосымша декларация бойынша қосымша төлем жауапкершілікке тартылмай, бірақ өсімпұлмен енгізіледі.
  • Егер декларация мерзімінде тапсырылмаса, салық органының АЖ нөлдік көрсеткіштермен «автоматты» есептілікті өзі қалыптастырады (ҚР СК 115-бабының 6-тармағы); салық салу объектісі болған кезде оған міндетті түрде қосымша декларация беріледі (115-баптың 7-тармағы).
  • Тексеріліп жатқан немесе шағым жасалып жатқан кезеңге қосымша декларация беруге болмайды (ҚР СК 116-бабының 3-тармағы).

Жиі қойылатын сұрақтар

Егер біз ПҚӨС-ты ақшамен төлесек, 531.00 керек пе?

Жоқ. Нысан тек ақшалай нысан Үкімет шешімі бойынша немесе ӨБК/келісімшарт талаптары бойынша заттай нысанмен ауыстырылған кезде тапсырылады.

Заттай төлеу 590.00 тапсырудан босата ма?

Жоқ. ПҚӨС пен рента салығының сомасы 590.00-де есептеледі, ал 531.00 міндеттеменің өніммен қалай орындалғанын көрсетеді.

2026 жылы қандай жаңа қосымшалар пайда болды?

531.00 нысаны № 695 бұйрықпен 531.01 (жер қойнауын пайдаланушының беруі), 531.02 (алушының қабылдауы, өткізуі және аударуы) және 531.03 (алушыдағы қалдықтар) қосымшаларымен бекітілді.

Айыппұлдар және тапсырмаудың салдары

Декларацияны мерзімінде ұсынбау (ҚР ӘҚБтК 272-бабы). Бірінші бұзушылық — ескерту. Жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталанған — айыппұл: жеке тұлғалар — 15 АЕК; шағын кәсіпкерлік субъектілері және КЕҰ — 30 АЕК; орта кәсіпкерлік субъектілері — 45 АЕК; ірі кәсіпкерлік субъектілері — 70 АЕК. Жалпы салдарлар (автоматты «нөлдік» есептілік, мерзімді ауыстыру, мәжбүрлеп өндіріп алу шаралары) жалпы бөлімде сипатталған.

  • Өнімді толық бермеу: мерзімінде орындалмаған міндеттеме кезеңдегі берілетін көлем мен нақты берілген көлем арасындағы айырма ретінде айқындалады және келісімшарттың шартты бағалары бойынша ақшаға аударылады (ҚР СК 818-бабының 10–11-тармақтары); бұл сомаға өсімпұл есептеледі, қамтамасыз ету тәсілдері қолданылады.
  • Мемлекет атынан алушы үшін: жыл ішінде өткізілмеген көлем жылдың орташа өлшенген нақты бағасы бойынша, бірақ орташа өлшенген шартты бағадан төмен емес ақшаға аударылады (818-баптың 12-тармағы).
  • Уақтылы төлемеу — мерзімі өткен әр күн үшін өсімпұл (ҚР СК 85-бабы; мөлшерлемесі мен тәртібі — жалпы бөлімде), ал салық берешегі пайда болған кезде — қамтамасыз ету тәсілдері және мәжбүрлеп өндіріп алу (ҚР СК 84, 86, 183–184-баптары).
  • Декларацияда соманы кеміту (ҚР ӘҚБтК 278-бабының 1-бөлігі), егер қылмыстық іс-әрекет белгілері болмаса: қосымша есептелген сомадан пайызбен айыппұл — жеке тұлғалар 10%, шағын кәсіпкерлік субъектілері және КЕҰ 20%, орта — 50%, ірі — 80%.

Жалпы қағидалар: айыппұлдар, өсімпұл, шоттар бойынша операцияларды тоқтата тұру →

Дереккөздер

  • ҚР Салық кодексі 18.07.2025 № 214-VIII, 124, 748, 772, 818, 819-баптар («Әділет» АҚЖ мәтіні)
  • ҚР Қаржы министрінің 12.11.2025 № 695 «Салықтық есептілік нысандарын оларды жасау бойынша түсіндірмемен және оларды ұсыну қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы (Әділет министрлігінде 12.11.2025 № 37390 тіркелген), 16-қосымша
  • ҚР Қаржы министрлігі: «2026 жылға арналған салық күнтізбесі» (жариялау 17.04.2026, жаңарту 24.04.2026)
  • ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі 05.07.2014 № 235-V, 272, 278-баптар (2026 ж. қазандағы жағдай бойынша редакция)

Анықтама тексерілді: 22 қараша 2026

Анықтама ақпараттық сипатта. Тапсырар алдында ҚР Салық кодексінің, нысанның және оны жасау қағидаларының өзекті редакциясын тексеріңіз.

Оқуға өтінім
Қоңырау шалу
WhatsApp-қа жазу
Telegram-ға жазу
Мәзір close
Тіл
Рус Қаз Eng

Google аудармасы

Басты бет Басты бет
Басты бет
Кесте Кесте
Кесте
Кабинет Кабинет
Кіру
Байланыстар Байланыстар
Байланыстар
Мәзір Мәзір
Мәзір