Салық қалай есептеледі
- Объект — жыл ішінде ауыл шаруашылығы өнімін және меншікті өнімді қайта өңдеу өнімдерін өткізуден алынған табыс, оның ішінде осы қызмет бойынша шығындарды жабуға арналған бюджеттік субсидиялар, міндеттемелерді есептен шығарудан түскен табыс және осы қызмет үшін өтеусіз алынған мүлік (СК 729-бабы). Табыс тауарлар қайтарылған, баға өзгерген, жеңілдіктер берілген, үмітсіз талаптар есептен шығарылған кезде түзетіледі.
- ЖТС мөлшерлемесі — объектінің 0,5% (СК 730-бабы).
- Егер қожалық басқа қызметтен табыс алса, оған шаруа немесе фермер қожалықтарының режимі қолданылмайды: ол бойынша салықтар оңайлатылған декларацияда (910.00) оның шарттары сақталған кезде немесе жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен есептеледі; салықтық есеп саясаты бойынша табыстарды, шығыстарды, активтер мен міндеттемелерді бөлек есепке алу қажет (СК 728-бабының 6-тармағы). Шаруа немесе фермер қожалықтарының режимі бойынша табыстар оңайлатылған декларацияға арналған 600 000 АЕК лимитіне енгізілмейді.
Қожалық қандай салықтардан босатылған
- жер салығы және жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы — режим бойынша қызметте пайдаланылатын учаскелер бойынша (заңнаманы бұза отырып пайдалануды қоспағанда);
- көлік құралдарына салынатын салық және мүлік салығы — СК 563 және 588-баптарында көрсетілген объектілер бойынша;
- әлеуметтік салық — режим қолданылатын қызмет бойынша;
- қоршаған ортаға теріс әсер еткені үшін төлемақы — осы қызмет бойынша;
- импортқа ҚҚС пен бейрезидент үшін ҚҚС-ты қоспағанда, ҚҚС (СК 731-бабының 1-тармағы).
Егер режимнен тыс қызмет бойынша ҚҚС бойынша есепке тұру міндеті туындаса, қожалық жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке ауысуға міндетті (СК 728-бабының 7-тармағы).
Қалай тапсыру керек
- Режимнің таңдалғанына көз жеткізіңіз: дара кәсіпкердің қызметінің басталғаны туралы хабарламада немесе қолданылатын режим туралы хабарламада. Егер қожалық оңайлатылған декларацияны бір мезгілде қолданса, хабарламада екі режим де көрсетіледі (СК 716-бабының 3-тармағы).
- Қосымшаларды толтырыңыз: 920.01 — жер учаскелері бойынша мәліметтер; 920.02 — шаруа немесе фермер қожалығының басшысы мен мүшелері үшін әлеуметтік төлемдер; 920.03 — жеңілдіктер бойынша мәліметтер (босатылған объектілер); 920.04 — жерүсті су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақы.
- Негізгі нысанда табысты, 0,5% мөлшерлеме бойынша ЖТС-ты, су үшін төлемақыны және әлеуметтік төлемдерді көрсетіңіз.
- ЭЦҚ-мен қол қойып, салық төлеушінің кабинеті немесе ИС СОНО арқылы жер учаскесінің орналасқан жері бойынша салық органына жіберіңіз; қағаз түрінде — салық органына жеке өзі.
- «Құжат қабылданды» мәртебесін тексеріп, салықтарды екі мерзімде: 10 қарашаға дейін және 10 сәуірге дейін төлеңіз.
Әлеуметтік төлемдер
18 жасқа толған шаруа немесе фермер қожалығының басшысы мен мүшелері МЗЖ-ны (Әлеуметтік кодекстің 248-бабы) және 1-ден 7 ЕТЖ-ға дейінгі шектегі мәлімделген табыстан ӘА-ны (Әлеуметтік кодекстің 245-бабы), сондай-ақ МӘМС-ке жарналарды өздері төлейді. Бұл сомалар 920.02 қосымшасында көрсетіледі. Жалдамалы қызметкерлер үшін ЖТС, МЗЖ, ЖМЗЖ, ӘА және МӘМС жалпы тәртіппен не бірыңғай төлемнің құрамында ұсталады және төленеді (СК 731, 820-баптары) және 200.00 нысанында көрсетіледі.
Ерекшеліктер
- Декларацияны кері қайтарып алу мүмкін емес — тек қосымша декларация (СК 115-бабының 9-тармағы).
- Мерзімінде тапсырылмаған кезде автоматты нөлдік декларация қалыптастырылады; табыс болған кезде оған қосымша декларация беру қажет (СК 115-бабының 6, 7-тармақтары).
- Егер мерзім демалыс күніне түссе, ол келесі жұмыс күніне ауыстырылады (СК 64-бабының 2-тармағы): мысалы, 2027 жылғы 10 сәуір — сенбі, сондықтан 2026 жылға арналған салықтың екінші бөлігін 2027 жылғы 12 сәуірде төлеуге болады.
- Шекті алаңнан асып кеткен немесе жерге құқығынан айырылған кезде бес жұмыс күні ішінде басқа режимге ауысу туралы хабарлама беру қажет (СК 716-бабының 11-тармағы).
- 2025 жыл үшін бірыңғай жер салығы бар бұрынғы режим қолданылды; шарттарға сәйкес келген кезде шаруа немесе фермер қожалықтарына арналған жаңа режимге ауысу 2026 жылғы 1 наурызға дейін хабарлама беруді талап етпеді (СК 840-бабының 3-тармағы шаруа немесе фермер қожалықтарын ерекшеліктер қатарында атайды).
Типтік қателер
- Объектіге ауыл шаруашылығына жатпайтын қызметтен немесе акцизделетін өнімнен түскен табыстарды енгізеді.
- Оңайлатылған декларациямен қоса қолданған кезде бөлек есеп жүргізбейді.
- Декларацияны жер учаскесінің орналасқан жері бойынша емес, тіркелген жері бойынша тапсырады.
- Салықты тек жылдық деп санап, қарашадағы төлеу мерзімін өткізіп алады.
Жиі қойылатын сұрақтар
2026 жылы арнаулы режимдегі шаруа немесе фермер қожалықтары үшін салық мөлшерлемесі қандай?
Меншікті ауыл шаруашылығы өнімін және оны қайта өңдеу өнімдерін өткізуден түскен табыстың 0,5% (СК 730-бабы).
Салықты қашан төлеу керек?
Екі рет: қаңтар–қыркүйек айларындағы сомалар — ағымдағы жылдың 10 қарашасына дейін, қазан–желтоқсан айларындағы сомалар — келесі жылдың 10 сәуіріне дейін (СК 732-бабының 1-тармағы).
Қожалық астықтан басқа көршілеріне техникамен қызмет көрсетеді. Бұл табыстардан салықты қалай төлеу керек?
Көрсетілетін қызметтер шаруа немесе фермер қожалықтарының режиміне жатпайды. Олар бойынша салықтар бөлек есепке ала отырып, оңайлатылған декларацияда (егер ол екінші режим ретінде көрсетілсе) немесе жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен есептеледі.
Шаруа немесе фермер қожалығы әлеуметтік салық төлеуі керек пе?
Режим қолданылатын қызмет бойынша — жоқ (СК 731-бабы 1-тармағының 4) тармақшасы). Басшы, мүшелер және қызметкерлер үшін әлеуметтік төлемдерді (МЗЖ, ӘА, МӘМС) төлеу қажет.